Жаңару жиілігі: бейнеде экран неге жолақтанады

Таныс жағдай: залдағы экран қалыпты көрінеді, бірақ оны телефонға түсіре бастасаң — сурет бойымен қара жолақтар жылжиды, ал камерадан түсірілген бейнеге жыпылықтау қосылады. Мәселе әрдайым дерлік паспортта ең соңында оқылатын бір сипаттамада — жаңару жиілігінде.

Жаңару жиілігі мен кадр жиілігі — әртүрлі нәрсе

Оларды үнемі шатастырады, ал олар түрлі нәрсе туралы.

• Кадр жиілігі — секундына суреттің өзі неше рет ауысатыны. Бейне үшін бұл секундына 25 не 30 кадр, сіздің ролигіңіздегімен бірдей.
• Жаңару жиілігі — бір кадрдың ішінде жарықдиод секундына неше рет жанып-сөніп үлгеретіні. Герцпен өлшенеді, әрі бұл ондаған емес, мыңдаған.

Жарықдиод физикалық тұрғыда тек екі күйді біледі — қосулы және өшірулі. Реңктерді ол жыпылықтаумен бейнелейді: ақтың орнына сұрды көрсету үшін диод уақыттың жартысында жанады. Көз бұл жыпылықтауды ажыратпайды әрі біркелкі тон көреді. Камера — ажыратады.

Біздің модельдерде жаңару жиілігі паспортқа бөлек жолмен шығарылған: ішкі және көше экрандарының басым көпшілігінде бұл 3840 Гц-тен, 500×1000 мм P3,91 көше кабинетінде — 3840-тан 7680 Гц-ке дейін. Ерекшеліктер де бар: ішкі кабинеттік P3,91-дің паспортында 1920/3840 Гц тұр, торлы экрандарда — 1920–3840 Гц, P15 медиафасадында — 1000 Гц-тен. Ғимараттағы медиафасадты ешкім ірі планмен түсірмейді, ол үшін бұл қалыпты; жүргізушінің артындағы экран үшін — жоқ.

Жолақтар қайдан шығады

Камера үздіксіз түсірмейді. Көптеген камералардың матрицасы және барлық телефон матрицалары «жүгіретін перде» принципімен жұмыс істейді: кадрдың жолдары бір мезгілде емес, жоғарыдан төмен қарай, жолдар арасында титтей кідіріспен оқылады.

Алматыдағы «Еуразия» телестудиясы: экранды камерамен күн сайын түсіреді, сондықтан мұнда жаңару жиілігі жарықтықтан маңыздырақ.

Кадрдың жоғарғы жағы оқылып жатқанда диодтар бірнеше рет жыпылықтап үлгереді. Төменгі жағы оқылып жатқанда — да солай, бірақ басқа фазада. Нәтижесінде суретте экранның жоғарғы және төменгі жағы жыпылықтаудың әртүрлі сәттеріне тап болады, әрі кадр бойымен көлденең ашық және қара жолақтар жүреді. Бейнеде олар оның үстіне жылжиды, өйткені фаза кадрдан кадрға ығысады.

Жаңару жиілігі неғұрлым жоғары болса, бір жолды оқуға соғұрлым көп жыпылықтау циклі сыяды — әрі олар соғұрлым күштірек біркелкі жарықтыққа орташаланады. 3840 Гц-те кәдімгі түсірілімде жолақтар қалмайды. 1920 Гц-те олар қысқа ұстамаларда пайда болады, 480–960 Гц-те — әрдайым дерлік.

Ұстаманың бұған қандай қатысы бар

Ұстама — камераның бір кадрға жарық жинайтын уақыты. Ол неғұрлым қысқа болса, кадрға соғұрлым аз жыпылықтау циклі түседі әрі жолақтар соғұрлым байқалады.

Түсірілім жағдайлары	Типтік ұстама	Экранда не көрінеді
Қонақ залды телефонға түсіреді	1/50–1/100 с	3840 Гц-те таза
Эфирдегі студиялық камера	1/50–1/100 с	3840 Гц-те таза
Қатты жарық, камера автоматикасы	1/500–1/1000 с	3840 Гц-тен төмен — жолақтар
Баяулатылған түсірілім, слоу-мо	1/1000 с және қысқарақ	Жиілік қоры керек

Осыдан практикалық ереже шығады: егер экранды қатты жарықта немесе слоу-мода түсіретін болса, «шектегі» жиілік жетпейді. Сондықтан студияларға 3840 Гц ең жоғарғы емес, ең төменгі шек болатын модельдер алынады.

Бұл кімге маңызды

• Телестудиялар. Студиядағы экранды қарамайды — оны түсіреді. Біз Республика алаңындағы Алматыдағы «Еуразия» телестудиясына және Астанадағы «Еуразия» студиясына экран қойдық — екіншісі арнайы кадрда жұмыс істеуге арналған, қадамы P2. Студиялық экранға қойылатын талаптар туралы толығырақ — ТВ-студияларға арналған шешімдер бетінде.
• Сахна және концерттер. Әртістің артындағы экран трансляцияға да, залды түсіруге де түседі. Жолақтанып тұрған фон іс-шараның бүкіл жазбасын құнсыздандырады. Сахна мен залдар үшін нені ескеру керегі — бөлек тақырып, бірақ жиілік онда бірінші тармақ.
• Трансляциясы бар конференциялар. Залдағы экрандағы презентация Zoom-да да, жазбада да оқылуы керек. Сандары бар слайдтың үстіндегі жолақтар — баяндаманың мазмұны туралы емес, қатысушылардан келетін сұрақтар.
• Қонақтар түсіретіннің бәрі. Мейрамхана, банкет залы, дүкен, шоурум. Онда түсірілімге ешкім тапсырыс бермейді, бірақ залдағы телефондар үнемі түсіріп жатады, әрі экран әр кеш сайын кадрға түседі.

Астанадағы «Еуразия» телестудиясы: қадамы P2, экран дәл кадрда жұмыс істеуге қойылған.

Жиіліктен басқа кадрды тағы не бүлдіреді

Студиялық жарыққа қарсы жарықтық. Студияда экран аспаптармен таласпауы керек. Ішкі модельдер 350–550 кд/м² береді, 500×1000 мм кабинеттік нұсқалары — шамамен 1000 кд/м². Кадрда олар паспорттағыдан байқаларлықтай төмен жарықтықта жұмыс істейді: беттерден жарық экран ағарып кетеді, оператор диафрагманы жабады, ал студия қараңғылыққа батады. 5500–7800 кд/м² көше экраны түсірілім үшін ішке қоюға мүлдем жарамайды.

Төмен жарықтықтағы сұр шкала. Экранды 20–30 %-ға дейін бәсеңдеткенде арзан карталар көлеңкелердегі градацияларды жоғалтады: жатық градиент сатыларға ыдырайды, қараңғы учаскелер жалпақ қара болып қалады. Бұл — жиіліктен бөлек сипаттама, түсті өңдеу тереңдігі. Жарықтықтың ең жоғарғысына емес, экранның дәл жұмыстық 20–30 %-да қалай көрінетініне қарау керек.

Пиксель қадамы және муар. Экранның пиксель торы камера матрицасының торына түсіп, ағыстар — муар береді. Қадам неғұрлым ірі және камера неғұрлым жақын болса, ол соғұрлым байқалады. Жүргізуші кенептен бір-екі метрде тұратын студияға ұсақ қадам алынады: біздің каталогта бұл P0,93, P1,53, P1,86 және P1,95 ішкі модельдері. Муар қашықтықпен, камера бұрышымен және фонды сәл фокустан шығарумен де емделеді, бірақ қадамнан бастау керек.

Түсберу. Экран мен студиялық жарық түс температурасы бойынша сәйкес келуі керек, әйтпесе фон беттерге қатысты көгілдірге не жасылға кетеді. Бұл іске қосу кезінде басқару жүйесінде бапталады — экранды басқару туралы мақалада жазғанымыздың бәрі сияқты.

Экранды телефонмен бір минутта қалай тексеруге болады

Сатып алар алдында демонстрациялық экранды өз көзіңізбен — дәлірек айтқанда, телефон камерасымен — көрген жөн. Тәртібі мынадай:

Тексеру бір минут алады: экранды телефонға әртүрлі ұстамамен түсіріп, жолақтардың пайда болатын-болмайтынын қараңыз.

1. Камераны ашыңыз, экранға бағыттаңыз, қысқа бейнені толығымен және ірі планмен түсіріңіз. 3840 Гц-те жолақтар бірде-бір режимде пайда болмауы керек.
2. Телефонда қолмен басқару немесе «спорт» режимін қосып, қысқа ұстама қойыңыз — 1/1000 с. Мұнда 1920 мен 3840 Гц арасындағы айырмашылық айқын болады.
3. Экранға ақ құюды, содан кейін 50 % сұрды, содан кейін қараны шығаруды сұраңыз. Ақта біркелкі еместік дақтары, сұрда — сатылар мен шуыл, қарада — паразиттік жарық көрінеді.
4. Жарықтықты 30 %-ға дейін азайтуды сұраңыз және орташа сұрмен қайталаңыз. Экран кадрда дәл осы деңгейде жұмыс істейді.
5. Бұрыштан және әртүрлі қашықтықтан түсіріңіз — муар осылай білінеді.

Егер сатушы экранды телефонға түсіруге рұқсат бермесе немесе тек жылдам кесінділері бар жарық бейнені көрсетсе — бұл өзі жауап. Кесіндіде жолақтар да, сұр шкала да көрінбейді.

Залдың өлшемдерін, түсірілім нүктесінің жоспарын және орынның фотосын жіберіңіз — экранды қалай түсіретініне қарай қадам мен модель таңдаймыз әрі жарнама буклетінен емес, паспорттан алынған жаңару жиілігін айтамыз. Егер экран сізде тұрып қойған және бейнеде жолақтанып тұрса — оны да жазыңыз: мәселе көбіне жабдықты ауыстырмай-ақ, басқару жүйесінің баптауларымен шешіледі.